Lên Mù Cang Chải vào tháng Năm, tức là đúng lúc ruộng chưa có gì. Không vàng, không xanh mướt, chỉ là đất nâu và nước đục lờ mờ trong các ô ruộng đang được bơm vào. Thú thật lúc đầu hơi hụt hẫng vì toàn thấy ảnh chụp mùa lúa chín vàng óng trên mạng.
Nhưng đứng ở dốc La Pán Tẩn một lúc, nhìn mấy người phụ nữ Mông đang dắt trâu đi giữa các bờ ruộng hẹp, tự nhiên lại thấy cái cảnh đó có gì đó rất bình thường theo kiểu tốt. Không phải cảnh để chụp ảnh, mà là cảnh đang xảy ra.
Ruộng bậc thang mùa này trông vất vả hơn. Bùn nhiều, mùi đất nồng, tiếng máy bơm nước chạy rè rè từ xa. Mấy đứa trẻ đứng xem ở bờ ruộng, không để ý gì đến khách. Người lớn làm việc, không ai nhìn lên. Tôi ngồi xuống bên đường khoảng nửa tiếng, không làm gì, chỉ nhìn. Thấy một ông đang cắm cọc để cố định bờ ruộng bị sạt nhẹ sau mưa hôm trước. Động tác quen thuộc, chắc làm cả đời rồi. Cái ruộng bậc thang đẹp trong ảnh một phần vì ánh sáng, một phần vì đúng thời điểm. Còn cái ruộng bậc thang thật thì là cái này — bùn đất, công sức, và người ta vẫn đang làm mỗi ngày bất kể có khách lên xem hay không. Không phải chuyến đi đáng khoe ảnh, nhưng lại là chuyến đi nhớ lâu hơn mấy chuyến đúng mùa.